Ι. Μονή Καλαμίου

Βλ. άλμπουμ…

Πρόκειται για τη Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου του Καλαμίου, που βρίσκεται στο φαράγγι του Λούσου ποταμού στα όρια του σημερινού Δ. Διαμερίσματος Ατσιχώλου του Δήμου Μεγαλοπόλεως. Η Βυζαντινή, «Παλαιά» Μονή, η απόκρυφη και σφηνωμένη σε δύσβατο απόκρημνο και καλά οχυρωμένο βράχο, ανάγεται στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες και η «Νέα», μεταβυζαντινή, θεμελιωμένη σε ομαλότερο έδαφος, πάνω από τη δεξιά, κατά την κάθοδο, όχθη του ποταμού Λουσίου, είναι κτίσμα των αρχών του 18ου αιώνα.

Η πάλαι ποτέ, σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, ακμάζουσα αυτή Μονή, προπύργιο του ελληνισμού και του χριστιανισμού τα δυσβάσταχτα χρόνια της τουρκοκρατίας, διαλύθηκε το 1833 στη Βαυαροκρατία, αφού προηγουμένως το μεγαλύτερο μέρος της είχε πυρποληθεί από την επέλαση εκεί του Ιμπραήμ, περί το 1826.

Έκτοτε εγκαταλείφθηκε και λησμονήθηκε από τους πολλούς, πλην των Ατσιχωλιτών, οι οποίοι πάντοτε την είχαν στο νου και την καρδιά τους και επιθυμούσαν διακαώς τη διάσωσή της.

Ήταν και είναι γι’ αυτούς μεγάλο προσκύνημα και κάθε χρόνο στις 15 Αυγούστου, ημέρα της εορτής προσπαθούσαν όπου κι αν ευρίσκοντο να είναι παρόντες στο «Καλάμι», όπως αποκαλούν τη Μονή οι Ατσιχωλίτες.

Εκεί, κάθε χρόνο, στο Καθολικό της Νέας Μονής, το μοναδικό κτίριο της οποίας διατηρείτο ανέπαφο με πάρα πολλές φθορές όμως, επραγματοποιείτο πανηγυρικός εορτασμός, μερίμνη της ενορίας του Αγ. Αθανασίου Ατσιχώλου και στη συνέχεια ελάμβανε χώρα παραδοσιακό πανηγύρι.

Όμως από τη φθορά του χρόνου και από την αδιαφορία των αρμοδίων και το τελευταίο αυτό απομεινάρι του μνημείου κινδύνευε να καταρρεύσει, προς μεγάλη λύπη του συνόλου σχεδόν των Ατσιχωλιτών.

Η Αδελφότητα αποδέκτης του κοινού αισθήματος, από πολύ ενωρίς είχε θέσει σαν στόχο την διάσωση της Μονής Καλαμίου.

Όπως προκύπτει από τα αρχεία της, οι πρώτες προσπάθειες για το σκοπό αυτό, ανάγονται στην προεδρία του Αν. Σωτηρόπουλου το 1947, εποχή κατά την οποία εστάλησαν τα πρώτα έγγραφα προς το Υπουργείο Παιδείας τότε και που αφορούσαν στην κατάσταση της Μονής και της ανάγκης που είχε προκύψει για τεχνική παρέμβαση, λόγω των φθορών που είχε υποστεί.

Αρκετά χρόνια αργότερα, το 1955 επί προεδρίας Παν. Τσουτσάνη, έγιναν και οι πρώτες προσπάθειες, για τη χάραξη δρόμου από Ατσίχωλο προς την Μονή Καλαμίου και Αρχαία Γόρτυνα.

Η ύπαρξη δρόμου ήταν βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε παρέμβαση σωτηρίας της Μονής.

Εκείνο όμως που ενδιέφερε κυρίως, ήταν το Καθολικό της Νέας Μονής.

Προς αυτή την κατεύθυνση και υπό το αυτό πνεύμα επαναλείφθηκαν οι προσπάθειες για τη διάσωσή του και το 1973 επί προεδρίας Ταξ. Τσουτσάνη, χωρίς όμως αποτέλεσμα, γιατί τόσο η Αδελφότητα όσο και η Κοινότητα Ατσιχώλου, είχαν άλλες προτεραιότητες, κυρίως την εξασφάλιση του νερού και δεν ήταν δυνατόν να ασχοληθούν σοβαρά και αποτελεσματικά και με τη διάσωση της Μονής Καλαμίου.

Το 1983, επί προεδρίας Ν. Θ. Δρακόπουλου, έγινε η πρώτη υποβολή σχεδίων για έγκριση στο Υπουργείο Πολιτισμού και στην Ε΄ Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων για τη διάσωση του Καθολικού της Νέας Μονής.

Τα σχέδια επιμελήθηκε ο Εξ. Ατσιχώλου αρχιτέκτων Μ/κός Κωνστ. Δρακόπουλος, πλην όμως δεν εγκρίθηκαν από την αρμόδια υπηρεσία.

Παράλληλα συνεχίστηκαν οι προσπάθειες για την κατασκευή του δρόμου προς τη Μονή.

Το 1985 ο δρόμος (χωματόδρομος) από Ατσίχωλο προς Μονή Καλαμίου έφθασε μέχρι την τοποθεσία Σίσαμνα με δαπάνη της Αδελφότητος.

Από του σημείου αυτού μέχρι της Μονής ο δρόμος ολοκληρώθηκε μερίμνη της Κοινότητος Ατσιχώλου, επί Κοινοτάρχου Λάμπρου Χρονόπουλου.

Το 1985, κατόπιν συνεχών οχλήσεων και παραστάσεων στην Ε΄ Εφορεία Βυζαντινών Αρχ. Σπάρτης, λόγω του συνεχώς αυξανομένου κινδύνου που παρουσίαζε το Καθολικό της Νέας Μονής να καταρρεύσει, η υπηρεσία προχώρησε σε πρόχειρη υποστήλωση, στο εσωτερικό του Ναού με δαπάνη της Αδελφότητος.

Το 1986 έχουμε την πρώτη επίσκεψη για αυτοψία στη Μονή από τον Δ/ντή αναστηλώσεων του Υπουργείου Πολιτισμού Αία Βαζιργιατζίκη και τον Αύγουστο του 1987, εδόθη η πρώτη άδεια για την κατ’ αρχήν εξωτερική υποθεμελίωση του Ναού.

Οι εργασίες άρχισαν στις 30/8/87 και αποπερατώθηκαν στις 9/12 του ιδίου έτους.

Το 1988, εδόθη η άδεια για την επισκευή της στέγης και την ανακεράμωση.

Οι εργασίες αυτές ολοκληρώθηκαν εντός του θέρους του 1988.

Το 1988, έχουμε την έκφραση της επιθυμίας του τότε Μητροπολίτου Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως Θεοφίλου Καναβού για την επανασύσταση και επαναλειτουργία της Μονής.

Η πρόταση αυτή του Μητροπολίτου ετέθη προς ψήφιση στην Τακτική Γενική Συνέλευση της Αδελφότητος στις 21/8/89.

Ομόφωνα και με ενθουσιασμό ελήφθη απόφαση, η

Αδελφότητα να πράξη το παν, ώστε να επανασυσταθεί η Μονή Καλαμίου.

Το 1990 και επί προεδρίας πλέον Περ. Σωτηροπούλου, ελήφθη απόφαση αλλά και οι σχετικές άδειες από την υπηρεσία, για επιδιόρθωση του δαπέδου, εσωτερική υποθεμελίωση, επισκευή κιόνων, κατασκευή τέμπλου, τοποθέτηση μεταλλικών ελκυστήρων.

Οι εργασίες αυτές ολοκληρώθηκαν περί τον Μάιο του 1992.

Παράλληλα εντός του 1991 υπεβλήθησαν στην Ε΄ Εφορία Βυζ. Αρχαιοτήτων Σπάρτης τα πρώτα σχέδια για την αναστήλωση της Ν.Α. πτέρυγας των κελιών, προς υλοποίηση της απόφασης της Τ.Γ.Σ. της 21/8/1989.

Τα σχέδια αυτά εκπονήθηκαν από την αρχιτέκτονα Μολάων Ολυμπία Εξάρχου εντελώς δωρεάν.

Το θέρος των ετών 1993 και 1994, πραγματοποιήθηκε μερίμνη της Ε΄ Εφορίας Βυζ. Αρχαιοτήτων Σπάρτης και κατόπιν σχετικών ενεργειών της Αδελφότητος, ο καθαρισμός και η συντήρηση των τοιχογραφιών του Καθολικού της Νέας Μονής.

Το συνεργείο των συντηρητών, από το Γεράκι Λακωνίας, φιλοξενήθηκε στον Ατσίχωλο με τη φροντίδα και δαπάνη της Αδελφότητος.

Μετά από πολλές γραφειοκρατικές διαδικασίες, αρκετά χρονοβόρες, το 1993 εδόθη η άδεια από το Κ.Α.Σ. για την αναστήλωση των κελιών, βάση των σχεδίων Ολ. Εξάρχου.

Ολοκληρωμένη μελέτη όμως, προσαρμοσμένη βάση των οδηγιών της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, προς υλοποίηση σχετικού προγράμματος προστασίας θρησκευτικών μνημείων για το έτος 1995, υπεβλήθη και ενεκρίθη από το Κ.Α.Σ. για λογαριασμό της Αδελφότητος Ατσιχωλιτών, από την Τεχνική Εταιρεία «ΣΥΝΤΕΧΝΙΚΗ» Α.Ε. του φίλου της Αδελφότητος Δημ. Πολυζωΐδη εντελώς δωρεάν.

Όμως η εγκεκριμένη αυτή μελέτη ουδέποτε υλοποιήθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού, όπως αρχικά είχε προβλεφθεί, λόγω μη χρηματοδοτήσεως.

Εντός του αυτού έτους 1995, η Αδελφότητα έλαβε διαβεβαιώσεις και από την Ι.Μ. Τιμίου Προδρόμου, ότι έχει υπ’ όψιν της και προτίθεται να διαθέσει μικρή μοναστική Αδελφότητα, για να εγκαταβιώσει στη Μονή Καλαμίου, όταν ολοκληρωθεί η αναστήλωση των κελιών και η Μονή Καλαμίου να λειτουργήσει ως Μετόχι της Ι. Μονής Προδρόμου.

Η διαβεβαίωση και πρόταση αυτή της Μονής Προδρόμου ετέθη υπό την κρίσιν της Τ.Γ.Σ. της 11/2/1996 και έγινε παμψηφεί αποδεκτή.

Εντός του 1996 και επί προεδρίας Αν.Σκουρλά, άρχισε η αναστήλωσις της Ν.Α. πτέρυγος των κελιών.

Οι εργασίες προχώρησαν τμηματικά και σύμφωνα με τις οικονομικές δυνατότητες, δεδομένου ότι το έργο ήταν πολύ δαπανηρό.

Έτσι εντός του 1999 τελείωσαν όλα τα κτισίματα και η στέγη.

Το χρηματικό ποσό που απαιτείτο όμως ακόμη, ήταν πολύ μεγάλο και απαγορευτικό για τις οικονομικές δυνατότητες της Αδελφότητος τη δεδομένη χρονική στιγμή.

Τότε εν έτει 2000, οικειοθελώς και αυτοβούλως, παρουσιάστηκε ο μεγάλος ευεργέτης Νικ. Γαϊτανάρης, ο οποίος προσφέρθηκε δαπάναις τομ, να αποπερατώσει το έργο, πράγμα το οποίο και έγινε.

Για την συμμετοχή του Νικ. Γαϊτανάρη στο έργο αναστύλωσης των κελιών της Μονής Καλαμίου θ’ αναφερθούμε εκτενέστερα. Σήμερα, αφού η Μονή Προδρόμου απέτυχε παταγωδώς να διατηρήσει τη Μονή Καλαμίου αυτή υπάγεται απ’ ευθείας στη Μητρόπολη Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως και γίνονται προσπάθειες για την επάνδρωσή της.

Βλ. Άλμπουμ….

ΣΧΟΛΙΑ

Το σχόλιό σας